Gpuntua_Talde Antolatzailea

Hona hemen igandeko finalaren kronika, Gpuntuko KronikagileTaldearen eskutik.

Aspaldi izan ez duen betekada izan du gaurkoan Illunbeko zezen-plazak. 9200 lagun bildu ditu bertsoak.

Elkano Browning Creamek eta Garik sintonia interpretatu ondoren 16:50ean egin dute barreratik oholtzarako “paseilloa” Inazio Usarralderen eta Itziar Etxezarretaren atzetik zortzi bertsolariek: Iñaki Apalategi, Unai Agirre, Aitor Sarriegi, Alaia Martin, Jexux Mari Irazu, Beñat Gaztelumendi, Agin Rezola eta Jon Martin.

Agurren ondoren seiko motzean aritu dira bertsolariak. Azpimarratzekoa izan da Aitorrek eta Alaiak “bikote seropositibo”aren paperean egindako saioa: “Aitorrek umea izan nahi du eta Alaiak ez du argi ikusten”.

Puntu-erantzunean Iñaki izan da lehena eta lehenengo erantzunetik gogor eta taxuz aritu da. Alaiaren saioa ere azpimarratzekoa izan da.

Saioa poliki-poliki berotzen zihoala sumatzen zen eta zortziko handiko lanek eragin dute gaurko lehenengo eztanda. Jendeak izugarri txalotu ditu “20 urteren ondoren berriro ere elkar ikusten duten” Iñakiren eta Alaiaren lana, eta “2 hilabete dieta egiten aritu ondoren saskia egokitu zaien” Beñaten eta Aginen lana. Aginen hiru bertsoek publikoa sutu dute eta txalo-zaparrada izugarria jaso dute.

Zortziko txikian Unai ederki aritu da Alaiarekin: “biak mendira joan dira”, Unai “tortilla eta zahatoarekin” eta Alaia “bi barrita eta isotarrakin”. Jendearen barre-algarek bete dute berriz ere Illunbe. Beñat eta Jon “txortan aritu dira Beñat lotuta zegoela, eta amaitu ondoren, Jonek lotuta utzi du Beñat”. Bertsoaldi honetan finalari buruzko aipamen ugari egin dituzte.

Buruz burukora pasa aurretik bakarkako lana egin dute bertsolariek. Bakarkako honetan nabarmendu dira Beñat (“nahiz eta bajan egon etxeko lanek akituta uzten dutena”), Aitor (“20.000 eurodun poltsa topatu eta entregatu duena”), Irazu (“bost urtez umea harreran izan duena eta adoptatzea erabaki duena”) eta Jon (“bikotekide kamioilaria galdu berri duena eta aurrean haurra kamioiarekin jostatzen duena”). Bakarkako ariketa honetan hainbat ale hunkigarri entzun dira Illunbeko geltokian.

Bertsolari bakoitzak 15 bertso puntuagarri kantatu ondoren buruz burukora egiteko unea iritsi da. Azpimarratzekoa izan da bertsolarien arteko oreka. Jende artean ez zegoen garbi nork egin zezakeen aurrera, bakoitzaren gustuen arabera batek edo besteak egingo zuela entzuten baitzen. Azkenean Inazio Usarraldek hautsi du inkognita: Aitor eta Beñat izan dira aurrera egin dutenak.

Buruz burukoa:
Buruz buruko duelu bikaina espero zuen publikoak eta bertsolariek ez dute huts egin; punteria zorrotzez aritu dira nor baino nor bertsotan azken kartutxoak ahitu arte. 10eko txikian ekin diote lehiari, “gaztetan lanera Ameriketara joan eta jubilatzean Euskal Herrira itzuli zarete”. Sarriegi gustura dago itzuli izanaz eta Gaztelumendi damu da. Saioa bikaina josi dute biek ala biek, artzain rolean bete-betean sartu eta irudiekin asmatuz.

Bigarren ariketan puntutan librean aritu dira bertsolariak. Finaleko berrikuntzetako bat hauxe izan da, plazan ohiko ariketa dena txapelketako eremura ekarri izana. Bizi-bizi eta umore kolpe ederrak botaz aritu dira, Gaztelumendi erasoan eta Sarriegi erantzunez. Testuingurua eta bertako erreferentziak bikain baliatu dituzte.

Azken ariketa kartzelakoa: hitza emanda bederatziko txikian bertsoa osatu eta ikus-entzunezko bidez emandako gaiari hiru bertso. Bigarren lan honek ikusmin handia sortu du guztiengan. Beñatek ekin dio lehenbizi lanari. Hitza, “muxua”. Ondo bete du 9koa Beñatek eta segidan ikusmin handia sortu duen ikus entzunezkoari heldu dio: bertan, pertsona bat ageri da eguneroko martxan etxera iritsi, sofan eseri eta telebista pizten. “ETAk bere jarduera behin betiko amaitzea erabaki du” notiziaren berri jakiten du orduan. Gaztelumendik bakarkakoetan maisua dela erakutsi du berriro ere ariketa honetan: ikus-entzunezkoaren detaileak egoki txertatuz eta bukaerako ideia landuekin.

Sarriegiren txanda izan da segidan. Hitza emanda bertso hunkigarria osatu du Aitorrek, publikoaren txalo zaparrada itzela piztuz. Ikus-entzunezkoarekin ere ondo asmatu duela esan behar, bere ohiko joskera ederrez eta amaiera indartsuekin.

Lanak amaituta, bertsolariak eta publikoa epaileen ebazpenaren zain. Ez dugu asko itxaron beharrik izan: hogeita seina bertso kantatu ostean, bost puntu eta erdiko aldearekin, Aitor Sarriegi txapeldun! Ezin lehia estuagorik eskatu. Publikoa zutik eta txalo zaparrada itzela.

Sariak banatu ahala, bertsolariek bukaerako agurrak kantatu dituzte, hunkigarriak asko, eta Illunbek puntu gorena iritsi du Lazaro Azkune “inurri nekaezinak” txapela jantzi dion unean. Amaiera hunkigarria izan du Gpuntuak.

Maiatzean hasi eta abenduan amaitu den txapelketak eman du honenbestez berea. Gozatu ederra hartu dugu zaleok tarte horretan.

Gpuntua_Talde Antolatzailea

-Herrietatik antolatu diren autobusek P1 aparkalekura jo beharko dute (ikus azpiko mapa).

-Donostiatik Illunbera datozen autobusek ere P1 aparkalekuraino joango dira, eta itzulerako geltokia ere hantxe izango da. 14.30etik aurrera autobus bereziak egongo dira Bulebarretik Illunberaino.

-Autoan datozenek P1 aparkalekura jo ahal izango dute. Behin P1 aparkalekua beteta, Miramon alderako errepidera jo beharko dute, eta bi aldeetan aparkatzeko lekua izango dute. P2 ordainpeko aparkalekua ere zabalik egongo da, Illunbe azpian bertan.

-Ezinduen aparkalekuak ere egongo dira P1 aparkalekuan, eta gurpildun aulkietan datozenek A sarreratik sartu beharko dute.

-Ibilgailuen iritsiera eta itxaron-ilarak kudeatzeko Gpuntuko lan-talde zabala lanean arituko da finalak irauten duen artean.

Talde Antolatzaileak dei egiten die bertsozaleei, ahal den heinean, garraio publikoa erabiltzeko. Azkenik, Illunbera sartzeko sarreretan zehazten den ate-zenbakietatik sartu beharko da, ezinbestean.

Gpuntua_Komunikazioa

Gpuntua_Talde Antolatzailea

Osteguna, abenduak 15, bitartean herrietako salmenta puntuetan egongo dira sarrerak salgai. Herrietako salmenta puntuetan sarrerarik sobratuko balitz, ostirala eta larunbatean webgunean jarriko genituzke salgai.

Hauxek dira herrietako salmenta-tokiak.

DEBAGOIENA
ANTZUOLA    Surpe Taberna
ARETXABALETA    Loramendi Euskara Elkartea
ARRASATE    Irati tabernan
ARRASATE    Montte tabernan
BERGARA    Jardun Kultur Elkartea
OÑATI    Kultur Etxean

DEBABARRENA
DEBA    Zuhatza euskara elkartia.
EIBAR    Arrate Kultur Elkartea
ELGOIBAR    Izarra Kultur Elkartia
ITZIAR    Hostalean.
MUTRIKU    Subeltz taberna
SORALUZE    Iratxo Goxosenda

UROLA KOSTA
AIZARNAZABAL    Uztarri taberna
AZKOITIA    Zurt taberna
AZPEITIA    Orkatz taberna
AZPEITIA    Pastorkua taberna
GETARIA    Mahasti taberna
ORIO    Karkara
ZARAUTZ    Txiki Polit taberna
ZUMAIA    Turismo bulegoa.

GOIERRI
BEASAIN    Basakana taberna
ORDIZIA    Herriko Tabernan
LAZKAO    Gerriko Liburudenda
ZUMARRAGA-URRETXU    Urretxuko kultur etxea

TOLOSALDEA
ALEGI    Jubilatuetan
AMEZKETA    Sasturain Taberna
IKAZTEGIETA    Toki Alai taberna
TOLOSA    Kantabriko tabernan
VILLABONA    Amasa kafetegia

BURUNTZALDEA
ANDOAIN    Ganbara taberna
ASTIGARRAGA    Ekaitz taberna
LASARTE-ORIA    Jalgi taberna
USURBIL    Txiriboga taberna
HERNANI    Tripontzi taberna

OARSOALDEA / BIDASOALDEA
ERRENTERIA    Arkaitza taberna
LEZO    Tinelu Taberna
OIARTZUN    Amaxkar taberna.
PASAIA    Mimos taberna
IRUN    Sunbilla taberna

DONOSTIA
DONOSTIA    Hontza liburu denda

Gpuntua_Talde Antolatzailea

“Ohorea izan da hainbeste miresten ditudan bertsolariak gertutik ezagutzea eta eurekin lanean aritzea”

Laxaro Azkune (Azpeitia, 1.950) bertsolaritzaren munduan eskarmentu handiko gizona da. Irrati-esatari, bertsolari, gai-jartzaile, txapelketen antolatzaile eta gehiago. Euskararen eta euskal kulturaren transmisioan hamaika lanetan jarduna, bertsolaritzaren historiako hainbat pasarteren testigu izan da. Abenduaren 18ko finalean 2011ko Gipuzkoako Txapela jarriko dio zortzi finalistetako bati. Esperientzia berria izango da jartzaile nahi hartzailearentzat.

Euskaltzaletasuna etxetik jaso zenuen?

Beno, natural. Zaletasuna baino gehiago, euskara nire espresabide naturala izan da. Eta bizi guztian erderaz ikasten aritu baldin banaiz ere, nik euskaraz hitz egiten jardun naizenean ez dut sekula izan problemarik zer esan behar dudan edo nola esan behar dudan pentsatzeko. Berez etortzen zait. Eta beno, gero hortik ikastolako irakasle izatera, AEKn ere ibili ginen lehenbiziko urteetan alfabetatze klaseak-eta ematen. Esan daiteke euskararen munduan ibili garela.

Bertsozaletasuna ere txikitatik datorkizu?

Bertsozaletasuna ere gure etxean nahiko naturala izan zen. Gure etxera Uztapide eta konpainia etortzen omen ziren, gu umeak ginela. Badakit Imanol Lazkanok berak esanda ere, bera etorria dela behin baino gehiagotan. Ni gogoratzen naizen garaian, Jose Luis Gorrotxategi, Patxi Etxeberria-eta etorri izan ziren gure etxera. Betidanik egon zen gure etxean bertsotarako grina, baita 60ko hamarraldian ere, bertso txapelketak irratiz ematen hasi zirenean. Gure etxean ikaragarrizko isiltasunarekin eta zaletasunarekin entzuten ziren. Bertsozaletasun hori oso umetatik jaso dut.

Irrati-esatari ibili ostean, 1.984-85 urte inguruan, gai-jartzaile izateko proposamena iritsi zitzaizun.

Bertsolariek eurek antolatu behar zuten txapelketa Euskaltzaindiarekin apurtu ondoren, eta hori antolatzen hasi zirenean, ordurako irratian hasita nengoen bertsolaritza apurtxo bat lantzen. Eta guri ere deitu ziguten bilerara; hasi ginen bilerak-eta egiten. Lehenbiziko bileran akordatzen naiz, Loiolako Kiruri jatetxean elkartu ginenean, Jesus Murua eta biok atera ginela bileratik esanaz: “Beno, hemen ez zegok guretzako lanik, beraz libre gaituk. Esanaz bezala, dena antolatuta zegoela”. Hor batzuk saldu ziguten dena egina balego bezala, baina izan zer zereginik bai. Gerora, egin genituen bileretako batean, aurkezletzarako norbait izendatu behar eta, akordatzen naiz Sebastian Lizasok nola esan zuen; “Hori Laxarok egingo dik!”, eta nik erantzun: “Nik sekula ez diat horrelako lanik egin eta!”; eta berak “Hurrengoan ez dek hori esango!”. Hori izan zen nire hasiera,  eta lehendabiziko saioa egin nuen Azkoitian.

Ba al zenuten gai-jartzaile eredurik? Ala bidea urratzen aritu zineten orduan ere?

Niretzat gai-jartzaile lanetan zebilen jendea zen eredu. Abel Muniategi edo Jose Mari Iriondo, esaterako. Niri Jose Mari Iriondok gaiak aurkezten zituen modua gustatzen zitzaidan: nahiko zehatza zen, bertsolariari uzten zion protagonismoa, berak ez zuen bereganatzen… Nik beti estimatu izan dut hori, eta pentsatzen dut bertsolariek ere estimatzen dutela. Gaia garbi eman, eta berak egin dezala horrekin lana. Baina txapelketako langintza horretan guri gehien erakutsi ziguna Joxean Ormazabal izan zen.. Gainera, nahiko zorrotza zen idazten eta gaiari forma ematen: ideia bat hartu eta gaia sortzen. Gero, guretzat pena handiz, utzi egin zuen eta beste batek hartu behar izan zuen ardura hori. Pixkanaka-pixkanaka hobetzen joan ginen langintza guztietan bezalatsu.

Ariketa berri asko proposatzen dira jaialdietan, zuen garaian bazen ausardia hori?

Beti beldurra izaten genuen. Bertsolari bati saio baten aurretik esaten badiozu horrelako nobedade bat egitera zoazela, eta galdera eginez gero, seguru ezetz erantzungo dizula. Gehienetan behintzat bai. Orduan galdetu gabe egin behar duzu. Eta hor gaizki ateratzeko arriskua izaten da, eta gaizki ateraz gero, zure bizkarrera geratzen da guztia Ondo ateratzen bada, aldiz, txaloa bertsolariarentzat izango da; bertsolariak egin duelako lana. Egun jada ohituak daude horrelako berrikuntzak egiten. Gu estilo guztiak jorratzen saiatzen ginen, ikusita batik bat bertsolariari librean utziz gero zertara jotzen zuen.

Ez zen erraza izango, 90eko  hamarkada bukaeran oso belaunaldi ezberdinak elkartu zineten bertsolaritzaren bueltan. Belaunaldi ezberdinez gain, oso mundu ezberdinetatik zetorren jendea.

Bertsolaritzak niretzat behintzat daukan gauzarik ederrena, nik uste dut horixe dela. Gaur egungo munduan koadrilaka funtzionatzen dugu. Eta koadrila horiek adin berekoak dira, askotan oso gutxi gurutzatzen diren adin diferentetakoak. Nik uste bertsolaritzak zerbait baldin badu horixe dela, belaunaldi ezberdinen arteko mestizaje hori oso natural eta oso erraz egiten duela. Eta nik uste hori oso heziketa ona dela.

Gaur, aldiz, 2011ko Gipuzkoako Txapela jartzea egokitu zaizu. Nola hartu zenuen notizia?

Harriduraz, eta lotsaz ere bai. Lehenik eta behin sorpresaz harrapatu baininduten; bertso munduko publikazio batzuk emate aldera zita egin genuen eta bazkari bueltan bota zidaten txapela jarriko ote nuen. Harriduraz hartu nuen hasieran; nik ze meritu egin ote dut ohore hori izateko? Nahikoa ohore izan baita nire zaletasuna lanbide ere izatea; hainbeste miresten ditudan bertsolariak gertutik ezagutzea eta eurekin lanean aritzea.

Elkarrizketatzailea: Aitzol Barandiaran
Argazkiak eta bideoa: Oier Aranzabal @zerdionk

Izan ere, larunbat goizetan halako barne-urduritasun batekin altxatzen gara ohetik. Arratsaldean “lanera” joan beharraren zioak eraginda-edo, eguna beste modu batean hasten dugulakoan nago. Eguna saioaren ordutegiaren baitan antolaturik, etxekoei BERRIRO agur esan eta pozik abiatzen gara bertso-plazara (edo aretora esan beharko nuke agian?). Bertan, protokolozko kafea hartuta, epaitzea tokatzen zaigun tokitik oholtzara begirada bat bota; eta gu ere eszenatoki erraldoian kokatzen saiatzen gara. Gero ere, saioa nola joan den arabera, “deskolokatzeko” nahikoa aukera izan dezakegulako batik bat…

Igandean “doblete” egitea tokatzen bada, etxekoek bi aldiz zimurtuko dizute kopeta. “Baina gaur igandea da eta…” argudiatzen saiatuko dira, eta zuk “horrexegatik ba, noa bertsotara” erantzun makiabelikoa botako diezu. Antza, zu ere ofizioka etxetik hasten zara. Saiotik bueltan, kotxean zatozela, bertsolarien gisan saioa berriro nola epaitu duzun gogoratzen saiatuko zara.

Eta gero, asteko beste egunak datoz. Astelehenetan asteburuko saioetako prentsa artikuluak irakurriko dituzu, asteartetan Gpuntuaren webgunean sartuko zara blogean ea zerbait berria dagoen ikustera, asteazkenean zure bertso-eskolan bat-bateko saioa izango duzu beste kideekin, ostegunean urte bukaeran pilatzen diren bertso-paper lehiaketa horietako batean parte-hartzeko bertsoak idazten saiatuko zara eta ostiralean bertso-eskolaren antolakuntzako bilera izango duzu. Hori dena gutxi ez, eta astean zehar irratiko eta egunkarietako iragarkiek txapelketa batean murgildurik zaudela gogoraraziko dizute behin eta berriz…

Eta abenduaren erdialdera akituta zergatik iritsi zaren galdetuko diozu aurten ere berriz zure buruari. Baina asteburuak biharamun bihurtzen ez diren bitartean, dena ongi joango da.

Iñigo Legorburu _ Errenteria

Saioa antolatzeko lanetan Iraulio Panttalone eta Paulo Txikia  bertso-eskolen laguntza izan du Gipuzkoako Bertsozale Elkarteak.

Lehen agurretik saioa girotzen hasi dira sei bertsolariak. Hala ere, oro har, ez da izan goi-mailakoa, baina bertso onak entzun dira.

Hasierako agurra bota ostean, bakarka lehen puntua emanda, zortziko txikian hiru bertso osatu ditu bertsolari bakoitzak. Iñaki Apalategi eta Jokin Uranga  nabarmendu dira, bertso onak entzuteko aukera izan dugularik.

Zortziko handian ekin diote segidan. Hemen ere ale onak joan dira, eta Jon Martin nagusitu da.

Ondoren puntutan jardun dute, zortziko txikian. Parekotasun handia egon da, maila apalean; puntuazio altuenak Amaia Agirre eta Jon Martinentzat izan dira.

Seiko motzean ekin diote segidan. Oro har, ondo aritu dira. Jokin Uranga eta Jon Martin  izan dira onenak.

Kartzelako lanean, azkenik, gaiak honela zioen: “Urte askoan aurreztutako diru guztia banketxetik ateratzera zoaz”. Bertsolariek oso helduleku desberdinak aurkitu dizkiote gaiari eta ale ederrak entzuteko aukera izan da. Hemen Iñaki Apalategi nabarmendu da.

Bukaeran, Iñaki Apalategi izan da puntu gehien lortutako bertsolaria. Erregulartasuna mantendu badu ere saio osoan, kartzelako lanak eman dio garaipena.

Hernaniko finalaurrekotik Iñaki Apalategi, irabazlea, eta Jon Martin joango dira Illunbeko finalera. Arrasatekotik hiru: Beñat Gaztelumendi, Agin Rezola eta Alaia Martin, eta beste hiru Tolosakotik: Jexux Mari Irazu, Aitor Sarriegi eta Unai Agirre.
Aipatu beharra dago Felix Zubia zarauztarra, Jon Martinen puntuazio berdinarekin (479,5), Illunberako txartelik gabe gelditu dela, berdinketak erabakitzeko aurreikusitako araudiaren arabera.

Gpuntua _ Kronikagile Taldea

Hauxek dira, hortaz, finalean kantatuko duten 8 bertsolariak:

Jexux Mari Irazu, Aitor Sarriegi, Beñat Gaztelumendi, Unai Agirre, Agin Rezola, Alaia Martin, Iñaki Apalategi eta Jon Martin.

Finalaurreko puntuazio guztiak, hemen.

Gpuntua_Talde Antolatzailea